ARTICLE Mikroplastik dalam Air: Yang Tidak Kelihatan Mungkin Paling Berbahaya
Mikroplastik dalam Air: Yang Tidak Kelihatan Mungkin Paling Berbahaya
Mikroplastik dalam Air: Yang Tidak Kelihatan Mungkin Paling Berbahaya
Tanpa kita sedari, setiap hari kita sebenarnya “minum plastik”。Bukan plastik yang boleh dilihat dengan mata kasar, tetapi zarah halus yang telah lama memasuki sistem bekalan air—dikenali sebagai mikroplastik. Zarah bersaiz kurang daripada 5 milimeter ini kini semakin meluas dalam sumber air di seluruh dunia. Kajian menunjukkan bahawa lebih 90% air botol yang diuji secara global mengandungi mikroplastik (Orb Media, 2018), manakala air paip di pelbagai bandar utama dunia turut menunjukkan kehadiran bahan ini. Lebih membimbangkan, Pertubuhan Kesihatan Sedunia menganggarkan bahawa manusia mungkin menelan puluhan ribu zarah mikroplastik setiap tahun hanya melalui air minuman (World Health Organization, 2019). Ini bukan pendedahan sekali-sekala, tetapi satu pengambilan berterusan, hari demi hari.
Kebimbangan ini bukan hanya tertumpu kepada plastik itu sendiri, tetapi juga bahan yang dibawanya. Mikroplastik boleh bertindak sebagai “pembawa” kepada bahan toksik seperti logam berat, bakteria, serta sebatian kimia berbahaya seperti PFOS dan PFOA, yang berpotensi memasuki tubuh manusia melalui air minuman. Pada tahun 2022, penyelidik telah mengesan kehadiran mikroplastik dalam darah dan tisu paru-paru manusia (Vrije Universiteit Amsterdam), sekali gus menunjukkan bahawa zarah ini bukan sekadar melalui sistem badan, tetapi mungkin terkumpul dalam jangka masa panjang. Kini, para saintis sedang mengkaji kaitannya dengan keradangan kronik, gangguan hormon, serta kesan terhadap organ dalaman (United Nations Environment Programme, 2023). Realitinya, kesan ini mungkin tidak dirasai dalam jangka pendek, namun inilah yang menjadikannya lebih berbahaya—ia terkumpul secara senyap dari masa ke masa.
Di Malaysia, isu ini bukan lagi sesuatu yang jauh. Kajian tempatan telah mengesan mikroplastik dalam sungai, sumber air paip, malah air yang telah dirawat (Universiti Malaya & Jabatan Alam Sekitar Malaysia, 2021–2023). Ini bermakna pencemaran boleh berlaku sepanjang rantaian bekalan air, termasuk selepas proses rawatan. Apabila air melalui paip lama dan sistem simpanan, risikonya boleh meningkat. Air mungkin kelihatan jernih, tetapi kejernihan tidak semestinya bermaksud selamat. Kaedah mendidih pula hanya mengubah suhu, dan tidak mampu menyingkirkan zarah mikroplastik ini. Ini membawa kepada satu persoalan penting: sejauh mana air yang kita minum setiap hari benar-benar selamat? Jika pengambilan berterusan tanpa penapisan yang berkesan, kesan jangka panjangnya mungkin bukan soal “jika”, tetapi “sejauh mana”。
Tanpa kita sedari, setiap hari kita sebenarnya “minum plastik”。Bukan plastik yang boleh dilihat dengan mata kasar, tetapi zarah halus yang telah lama memasuki sistem bekalan air—dikenali sebagai mikroplastik. Zarah bersaiz kurang daripada 5 milimeter ini kini semakin meluas dalam sumber air di seluruh dunia. Kajian menunjukkan bahawa lebih 90% air botol yang diuji secara global mengandungi mikroplastik (Orb Media, 2018), manakala air paip di pelbagai bandar utama dunia turut menunjukkan kehadiran bahan ini. Lebih membimbangkan, Pertubuhan Kesihatan Sedunia menganggarkan bahawa manusia mungkin menelan puluhan ribu zarah mikroplastik setiap tahun hanya melalui air minuman (World Health Organization, 2019). Ini bukan pendedahan sekali-sekala, tetapi satu pengambilan berterusan, hari demi hari.
Kebimbangan ini bukan hanya tertumpu kepada plastik itu sendiri, tetapi juga bahan yang dibawanya. Mikroplastik boleh bertindak sebagai “pembawa” kepada bahan toksik seperti logam berat, bakteria, serta sebatian kimia berbahaya seperti PFOS dan PFOA, yang berpotensi memasuki tubuh manusia melalui air minuman. Pada tahun 2022, penyelidik telah mengesan kehadiran mikroplastik dalam darah dan tisu paru-paru manusia (Vrije Universiteit Amsterdam), sekali gus menunjukkan bahawa zarah ini bukan sekadar melalui sistem badan, tetapi mungkin terkumpul dalam jangka masa panjang. Kini, para saintis sedang mengkaji kaitannya dengan keradangan kronik, gangguan hormon, serta kesan terhadap organ dalaman (United Nations Environment Programme, 2023). Realitinya, kesan ini mungkin tidak dirasai dalam jangka pendek, namun inilah yang menjadikannya lebih berbahaya—ia terkumpul secara senyap dari masa ke masa.
Di Malaysia, isu ini bukan lagi sesuatu yang jauh. Kajian tempatan telah mengesan mikroplastik dalam sungai, sumber air paip, malah air yang telah dirawat (Universiti Malaya & Jabatan Alam Sekitar Malaysia, 2021–2023). Ini bermakna pencemaran boleh berlaku sepanjang rantaian bekalan air, termasuk selepas proses rawatan. Apabila air melalui paip lama dan sistem simpanan, risikonya boleh meningkat. Air mungkin kelihatan jernih, tetapi kejernihan tidak semestinya bermaksud selamat. Kaedah mendidih pula hanya mengubah suhu, dan tidak mampu menyingkirkan zarah mikroplastik ini. Ini membawa kepada satu persoalan penting: sejauh mana air yang kita minum setiap hari benar-benar selamat? Jika pengambilan berterusan tanpa penapisan yang berkesan, kesan jangka panjangnya mungkin bukan soal “jika”, tetapi “sejauh mana”。